معرفی داروی لووتیروکسین

توجه مهم: اطلاعات ارائه شده در این مقاله صرفاً جهت افزایش آگاهی عمومی است و به هیچ وجه جایگزین توصیه‌ها، تشخیص و یا درمان تخصصی پزشک نمی‌باشد. پیش از هر اقدامی در مورد مصرف یا قطع دارو، حتماً با پزشک معالج خود مشورت نمایید. در ادامه این مقاله از وبلاگ مدی مدیا به بررسی کامل و دقیق این دارو می پردازیم.

اطلاعات دارویی لووتیروکسین (LEVOTHYROXINE)

لووتیروکسین سدیم، که عموماً با نام اختصاری لووتیروکسین شناخته می‌شود، یک داروی تجویزی است که به عنوان درمان استاندارد و جایگزین هورمون تیروئید در سراسر جهان کاربرد دارد. این دارو شکل مصنوعی هورمون تیروکسین (T4) است که به طور طبیعی توسط غده تیروئید سالم تولید می‌شود. مواد تشکیل‌دهنده آن علاوه بر ماده موثره لووتیروکسین سدیم، شامل مواد غیرفعال یا کمک‌کننده‌ای مانند لاکتوز، منیزیوم استئارات و سلولز میکروکریستالی است. علامیتوانید برای اطلاع از مشخصات و معرفی داروهای دیگر به قسمت مقالات دارویی مراجعه کنید. نام‌های تجاری: لووکسین، ال تیروکس، لووتیروئید و سینتروئید. اشکال تجاری: این دارو عمدتاً به شکل قرص‌های خوراکی در قدرت‌های دوزی مختلف (مانند ۲۵، ۵۰، ۷۵، ۱۰۰، ۱۲۵ و ۱۵۰ میکروگرم) تولید و عرضه می‌شود. نام ژنریک: levothyroxine.

کاربرد قرص لووتیروکسین

اصلی‌ترین و شایع‌ترین کاربرد قرص لووتیروکسین، درمان بیماری کم‌کاری غده تیروئید (هیپوتیروئیدی این بیماری هنگامی ایجاد می‌شود که غده تیروئید نتواند به اندازه نیاز بدن هورمون تولید کند. هورمون غده تیروئید تری یدوتیرونین (T۳) و تیروکسین (T۴) است. در این حالت، غده تیروئید قادر به تولید هورمون‌های کافی برای تامین نیازهای متابولیک بدن نیست. این دارو با جایگزینی و تنظیم سطح هورمون تیروکسین در خون، به بهبود و تسکین علائم این بیماری کمک شایانی می‌کند. علاوه بر این، از لووتیروکسین در درمان گواتر (بزرگ شدن غده تیروئید) و نیز به عنوان درمان کمکی در مدیریت برخی سرطان‌های تیروئید پس از جراحی استفاده می‌شود. همچنین ممکن است به عنوان یک عامل سرکوب‌کننده در درمان گواتر ندولر (گواتر ندولر یعنی وجود یک گره، و مولتی‌ندولر یعنی چند گره در تیروئید؛ این‌ها می‌توانند خاموش باشند یا هورمون اضافه بسازند و به گواتر سمی تبدیل شوند) یا بیماری گریوز(یک اختلال خودایمنی است که باعث پرکاری تیروئید می‌شود) به کار رود.

عوارض داروی لووتیروکسین

عوارض شایع:

مصرف لووتیروکسین در دوز صحیح و تحت نظر پزشک معمولاً عوارض جانبی قابل توجهی ایجاد نمی‌کند. با این حال، در صورت مصرف دوز بالاتر از نیاز بدن، ممکن است علائم پرکاری تیروئید (هایپرتیروئیدیسم) ظاهر شود. عوارض شایع ناشی از دوز بالا می‌تواند شامل تپش قلب، افزایش ضربان قلب، بی‌قراری، عصبی بودن، بی‌خوابی، تعریق بیش از حد، عدم تحمل گرما، کاهش وزن غیرمنتظره و اسهال باشد.

عوارض احتمالی:

در برخی افراد نیز ممکن است عوارضی مانند سردرد، درد قفسه سینه، گرفتگی عضلات و تغییر در اشتها گزارش شود. واکنش‌های آلرژیک جدی به این دارو نادر است اما در صورت مشاهده کهیر، تورم صورت یا تنگی نفس باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.

موارد منع مصرف لووتیروکسین

مصرف این دارو در افرادی که سابقه حساسیت یا آلرژی به لووتیروکسین یا هر یک از مواد تشکیل‌دهنده آن را دارند، مطلقاً ممنوع است. همچنین در موارد نادر بیماری‌های حاد و کنترل‌نشده قلبی مانند سکته قلبی جدید، میوکاردیت و پریکاردیت، شروع درمان با احتیاط فراوان و زیر نظر مستقیم پزشک انجام می‌شود. بیماران مبتلا به نارسایی غده فوق کلیوی (بیماری آدیسون) که تحت درمان هستند نیز نباید این دارو را مصرف کنند. توجه به این نکته ضروری است که این دارو برای درمان چاقی یا کاهش وزن در افراد با عملکرد طبیعی تیروئید به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود و مصرف آن در این موارد خطرناک است.

منع مصرف در دوران بارداری و شیردهی

تداخلات دارویی لووتیروکسین

لووتیروکسین می‌تواند با طیف وسیعی از داروها و مواد تداخل داشته و از جذب آن جلوگیری کند یا اثر آن را کاهش دهد. مهم‌ترین این تداخلات با داروهای مهارکننده پمپ پروتون (مانند امپرازول)، آنتی‌اسیدهای حاوی آلومینیوم یا کلسیم، آهن، کلسیم خوراکی، کلستیرامین و سواِلفات است. همچنین برخی داروهای ضد تشنج مانند فنی توئین و کاربامازپین می‌توانند متابولیسم لووتیروکسین را افزایش دهند. مصرف همزمان با داروهای ضد افسردگی سه‌حلقه‌ای ممکن است اثرات هر دو دارو را تشدید کند. هورمون‌های استروژنی (مانند قرص‌های ضد بارداری) نیز ممکن است نیاز به لووتیروکسین را افزایش دهند. لازم است فاصله حداقل ۴ ساعته بین مصرف لووتیروکسین و این قبیل مواد رعایت شود.

طریقه مصرف قرص لووتیروکسین

مقدار مصرف: دوز دقیق مصرف لووتیروکسین بر اساس سن، وزن، علت بیماری و سطح هورمون TSH خون توسط پزشک تعیین می‌شود و از فردی به فرد دیگر بسیار متفاوت است.  دوز معمول شروع در بزرگسالان جوان و سالم ممکن است بین ۲۵ تا ۱۰۰ میکروگرم در روز باشد. در افراد مسن یا مبتلایان به بیماری قلبی، درمان با دوزهای بسیار پایین (مثلاً ۲۵ میکروگرم) آغاز شده و به تدریج افزایش می‌یابد. زمان مصرف: بهترین زمان مصرف این دارو، صبح ناشتا، حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از صرف صبحانه و با یک لیوان کامل آب است. این دارو معمولاً به صورت روزانه و مادام‌العمر برای درمان کم‌کاری تیروئید مصرف می‌شود. هرگز دوز دارو را خودسرانه تغییر ندهید.

نکاتی که درباره مصرف لووتیروکسین باید بدانید!

1. رعایت چند نکته کلیدی برای اثربخشی مناسب و جلوگیری از عوارض لووتیروکسین ضروری است. این دارو را باید هر روز در ساعتی مشخص و منظم مصرف کنید.
2. از جویدن یا خرد کردن قرص خودداری نمایید. در صورت فراموشی یک نوبت، به محض به خاطر آوردن آن را مصرف کنید، مگر اینکه زمان نوبت بعدی فرا رسیده باشد که در این صورت از مصرف دوز اضافی پرهیز نمایید.
3. پیش از شروع مصرف، پزشک خود را از تمامی بیماری‌های زمینه‌ای به ویژه مشکلات قلبی، پوکی استخوان، دیابت و نارسایی فوق کلیوی مطلع سازید.
4. در دوران بارداری و شیردهی نیاز به هورمون تیروئید افزایش می‌یابد؛ بنابراین دوز دارو باید تحت نظارت دقیق پزشک تنظیم شود و قطع خودسرانه آن خطرات جدی برای مادر و جنین دارد.
5. همچنین انجام آزمایش‌های دوره‌ای خون برای بررسی سطح TSH جهت تنظیم دوز دارو امری حیاتی است.

منابع:

• کتاب درون‌شناسی پزشکی هاریسون (ویرایش بیستم).
• راهنمای دارویی ایران (ونتون).
• اطلس داروهای ژنریک ایران.
• وب‌سایت مرکز اطلاعات دارویی سازمان غذا و دارو (FDA).
• پروتکل‌های تشخیصی و درمانی بیماری‌های غدد و متابولیسم، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی.