پانکراتین یک داروی گوارشی است که در واقع ترکیبی از آنزیمهای حیاتی لوزالمعده (پانکراس) میباشد. این آنزیمها که شامل آمیلاز، لیپاز و پروتئاز هستند، نقش اصلی را در تجزیه مواد مغذی پیچیده غذا مانند چربیها، پروتئینها و کربوهیدراتها به ذرات ریزتر و قابل جذب برای بدن ایفا میکنند. وقتی غده پانکراس به دلایل مختلف قادر به تولید یا ترشح مقدار کافی از این آنزیمها نباشد، از پانکراتین به عنوان یک درمان جایگزین استفاده میشود تا فرآیند گوارش به شکل طبیعی خود انجام پذیرد. این دارو به بدن کمک میکند تا مواد مغذی ضروری را از غذا جذب کرده و از سوءتغذیه و ناراحتیهای گوارشی جلوگیری کند.
در ادامه این مقاله از وبلاگ مدی مدیا به بررسی کامل و دقیق این دارو می پردازیم.
اطلاعات دارویی پانکراتین PANCREATIN
اشکال دارویی: داروی پانکراتین در اشکال دارویی متنوعی از جمله قرص، کپسول (معمولی و با رهش تأخیری) و پودر در دسترس است.
نامهای تجاری: در بازار دارویی ایران، این دارو با نامهای تجاری متعددی مانند کرئون (محصول شرکت ابوت آلمان) در دوزهای مختلف،اسوه-پانکراتین (تولید داروسازی اسوه)، آلفا-پانکراتین (تولید البرز دارو)، پانکراتین سی دی (تولید کیمیدارو)، پانفورت (آرین سلامت سینا )، کرئوفورت ( شرکت بهشاد دارو) و کپسول پیلت پوسته رهش پانگرول (BERLIN-CHEMIE ساخت آلمان )عرضه میشود.
مکانیسم اثر این دارو بسیار ساده و مستقیم میباشد پانکراتین با رسیدن به روده کوچک، آنزیمهای از دست رفته را تأمین کرده و با تجزیه مولکولهای درشت غذا (چربیها توسط لیپاز، پروتئینها توسط پروتئاز و نشاسته توسط آمیلاز)، شرایط جذب آنها را فراهم میسازد.
جذب و دفع پانکراتین
این آنزیمها به عنوان پروتئینهای درشت، به میزان قابل توجهی از دستگاه گوارش جذب نمیشوند و عمل خود را به طور کامل در مجرای روده اعمال میکنند. از آنجایی که دارو جذب نمیشود، بحثی در مورد توزیع آن در بافتهای بدن مطرح نیست و محل اصلی عمل آن، دوازدهه و ابتدای روده کوچک است و قسمتهای تجزیه نشده یا غیرفعال شده پانکراتین، به طور کامل از طریق مدفوع دفع میشوند. از آنجا که پانکراتین جذب سیستمیک ندارد، خطر تداخلات دارویی متابولیکی با داروهایی که توسط کبد یا کلیه پردازش میشوند، بسیار پایین میباشد. با این حال، اثربخشی پانکراتین به شدت به عواملی مانند pH روده و زمانبندی مصرف (همراه با اولین لقمه غذا) بستگی دارد.
کاربرد قرص پانکراتین فورت
قرص پانکراتین فورت که حاوی دوز بالاتری از آنزیمها هستند، عمدتاً برای جبران نارسایی آنزیمی لوزالمعده تجویز میشوند. این نارسایی میتواند در بیماریهای مختلفی مانند التهاب مزمن لوزالمعده (پانکراتیت مزمن)، بیماری فیبروز کیستیک (که ترشحات لوزالمعده را غلیظ میکند)، انسداد مجرای پانکراس توسط تومورهای سرطانی، یا پس از عمل جراحی برداشتن بخشی یا تمام لوزالمعده رخ دهد. یکی دیگر از کاربردهای مهم آن، درمان استئاتوره یا همان مدفوع چرب است که نشانه بارز سوءهضم و جذب چربیها محسوب میشود و اغلب پس از جراحیهای وسیع معده یا روده دیده میشود. به طور خلاصه، این دارو در هر شرایطی که بدن توانایی هضم کامل غذا را نداشته باشد، به کمک دستگاه گوارش میآید.
نحوه مصرف کپسول پانکراتین
کپسول یا قرص پانکراتین باید دقیقاً مطابق با دستور پزشک و دوز تجویز شده مصرف شود.
زمان مصرف این دارو معمولاً همراه با هر وعده غذایی اصلی و حتی میان وعدهها است تا آنزیمها همزمان با ورود غذا به دستگاه گوارش در دسترس باشند. کپسول یا قرص را باید به صورت کامل و با یک لیوان پر آب بلعید و از جویدن، خرد کردن یا مکیدن آن خودداری کرد، زیرا این کار باعث آزادسازی زودهنگام دارو در دهان و کاهش اثرگذاری آن شده و منجر به تحریک مخاط دهان شود.
اگر بلع کپسول برای بیمار (به ویژه کودکان یا سالمندان) مشکل است، میتوان کپسول را به آرامی باز کرد و محتویات آن را با مقدار کمی غذای نرم و اسیدی مانند پوره سیب یا ماست مخلوط کرده و بلافاصله مصرف نمود، اما باید توجه داشت که این مخلوط نباید داغ باشد و پودر دارو هرگز نباید استنشاق شود.
بررسی عوارض داروی پانکراتین
پانکراتین مانند هر داروی دیگری میتواند با برخی عوارض جانبی همراه باشد. عوارض شایع که معمولاً خفیف هستند و با ادامه مصرف کاهش مییابند، شامل تهوع، درد یا گرفتگی خفیف معده، اسهال، یبوست، نفخ، سردرد و سرگیجه هستند.
عوارض جدی
در مواردی نادر اما جدیتر، مصرف این دارو ممکن است واکنشهای آلرژیک مانند خارش، کهیر، تورم صورت یا لبها و مشکل در تنفس رخ دهد که نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد. همچنین مصرف دوزهای بسیار بالای دارو میتواند منجر به افزایش اسید اوریک خون و تحریک ناحیه مقعد شود.
عوارض قطع ناگهانی
نکته مهم اینکه مصرف این دارو را نباید به طور ناگهانی و بدون مشورت با پزشک قطع کرد، زیرا این کار بازگشت علائم ناشی از کمبود آنزیم مانند سوءهاضمه شدید و اسهال چرب را به همراه خواهد داشت.
موارد منع مصرف قرص پانکراتین
مصرف قرص پانکراتین برای همه افراد مناسب نیست و در برخی شرایط ممنوع میباشد. مهمترین موارد منع مصرف، حساسیت مفرط شناخته شده به هر یک از اجزای دارو یا عدم تحمل نسبت به پروتئینهای حیوانی (به ویژه پروتئین گوشت خوک که منبع اصلی استخراج آنزیمها است) میباشد.
دوران بارداری و شیردهی
استفاده این دارو در دوران بارداری و شیردهی باید با احتیاط فراوان و تنها با تشخیص پزشک انجام شود، زیرا مطالعات کافی در مورد ایمنی آن برای جنین و نوزاد شیرخوار وجود ندارد. همچنین بیماران مبتلا به نقرس، آسم، یا افرادی که سابقه انسداد حاد روده یا علائم شبیه به آن را دارند، باید پیش از مصرف، پزشک خود را در جریان کامل سوابق پزشکی خود قرار دهند تا با ارزیابی دقیق، نسبت به تجویز یا عدم تجویز دارو تصمیمگیری شود.
تداخلات دارویی پانکراتین فورت
پانکراتین ممکن است با برخی داروهای دیگر تداخل داشته باشد و اثربخشی آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
- یکی از مهمترین تداخلات، کاهش جذب داروهای حاوی آهن در صورت مصرف همزمان با این دارو است.
- همچنین مصرف همزمان پانکراتین با آنتیاسیدها (به ویژه آنهایی که حاوی کلسیم کربنات یا منیزیم هیدروکسید هستند) میتواند اثر آنزیمها را خنثی کرده و از کارایی آن بکاهد. بنابراین بهتر است مصرف آنتیاسیدها حداقل یک ساعت قبل یا بعد از پانکراتین انجام شود.
- تداخل دیگر مربوط به داروهای خوراکی ضد دیابت میباشد، زیرا پانکراتین میتواند جذب کربوهیدراتها را تغییر داده و بر سطح قند خون تأثیر بگذارد، از این رو پایش قند خون در بیماران دیابتی ضروری است.
نکاتی که درباره مصرف این دارو باید بدانید!
- پیش از شروع درمان، حتماً پزشک خود را از تمام بیماریهای زمینهای، حساسیتها و داروهای مصرفی خود مطلع سازید.
- در حین درمان، رعایت رژیم غذایی توصیه شده توسط پزشک یا متخصص تغذیه برای کنترل بهتر بیماری و بهبود علائم حیاتی میباشد.
- دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت و حرارت نگهداری کنید و همیشه آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
- در صورت فراموشی یک نوبت، به محض یادآوری آن را مصرف کنید، مگر اینکه نزدیک به نوبت بعدی باشد که در این صورت نوبت فراموش شده را نادیده گرفته و برنامه منظم خود را ادامه دهید.
استفاده طولانی مدت از پانکراتین
بسیاری از بیماران مبتلا به نارسایی مزمن پانکراس مجبورند تا پایان عمر از این دارو استفاده کنند و به طور کلی بیخطر تلقی میشود. با این حال، مصرف طولانی مدت و با دوزهای بسیار بالا نیازمند پایش دورهای توسط پزشک است تا از بروز عوارض نادری مانند افزایش اسید اوریک خون جلوگیری شود.
توجه: این مقاله صرفاً جهت افزایش آگاهی شما درباره این دارو تهیه شده است. اطلاعات ارائه شده در این متن به هیچ عنوان جایگزین نظر، تشخیص یا تجویز پزشک متخصص نبوده و نباید از آن برای خوددرمانی استفاده کرد. پیش از مصرف هر گونه دارویی، حتماً با پزشک خود مشورت نمایید.
همچنین میتوانید برای معرفی و اطلاع کامل از داروهای دیگر به صفحه مقالات دارویی ما مراجعه کنید.
منابع:
- وبسایت مثبت سبز (mosbatesabz.com)
- ویکیپدیا (fa.wikipedia.org)
- وبسایت سالم زیبا (salemziba.com)
- وبسایت اکسی جت (oxyjet.ir)
- https://www.darooyab.ir
