اطلاعات دارویی آمیکاسین AMIKACIN SULFATE (آنتیبیوتیکی برای مقابله با عفونتهای شدید)
آمیکاسین یک آنتیبیوتیک بسیار قوی از دستهی آمینوگلیکوزیدها محسوب میشود. این دارو برای مقابله با عفونتهای خطرناک و تهدیدکنندهی حیات که توسط باکتریهای حساس ایجاد شدهاند، تجویز میگردد. آمیکاسین عمدتاً روی باکتریهای گرممنفی مؤثر است و مکانیسم اثر آن مختل کردن سنتز پروتئین در باکتری و در نهایت نابودی آن میباشد. این دارو به دلیل جذب بسیار کم از طریق دستگاه گوارش، معمولاً به شکل تزریقی (درونعضلانی یا درونوریدی) استفاده میشود. در ادامه این مقاله از وبلاگ مدی مدیا به بررسی دقیق و کامل این دارو می پردازیم. اشکال دارویی: عموماً به صورت ویالهای حاوی پودر یا محلول استریل برای تزریق است. اسامی تجاری: معروف آن میتوان به، آمپول ایپاسین و آمپول آمیکاسین دی پی اشاره کرد. انتخاب این دارو تنها زمانی صورت میگیرد که آنتیبیوتیکهای کمخطرتر کارایی نداشته باشند. نام ژنریک: AMIKACIN SULFATEکاربرد داروی آمیکاسین
اصلیترین کاربرد آمیکاسین درمان عفونتهای شدید و سیستمیک است. این عفونتها اغلب در بیمارستانها و برای بیماران با سیستم ایمنی ضعیف رخ میدهند. پزشکان زمانی این دارو را انتخاب میکنند که میکروبهای عامل عفونت نسبت به دیگر آنتیبیوتیکها مقاوم شده باشند. درمان با آمیکاسین نیازمند نظارت مداوم و آزمایشهای دورهای میباشد. ازجمله عفونتهای قابل درمان با آمیکاسین، عفونتهای خطرناک جریان خون (سپتیسمی) میباشد. این دارو برای عفونتهای شدید دستگاه تنفسی تحتانی مانند ذاتالریه بیمارستانی نیز بهکار میرود. عفونتهای پیچیدهی شکمی و عفونتهای دستگاه ادراری شدید از دیگر موارد مصرف هستند. همچنین در درمان اندوکاردیت (عفونت لایه داخلی قلب) و عفونتهای استخوان و مفصل نیز ممکن است استفاده شود.روش مصرف داروی آمیکاسین
روش مصرف این دارو تقریباً منحصراً به صورت تزریقی میباشد که توسط پرسنل پزشکی در بیمارستان یا کلینیک انجام میشود. تزریق ممکن است درون عضله (عضلانی) یا آهسته درون ورید (داخل رگ) صورت گیرد. دوز و مدت درمان به شدت و محل عفونت، وضعیت کلیه بیمار و پاسخ به درمان بستگی کامل دارد. دوز معمولاً بر اساس وزن بدن (میلیگرم به ازای کیلوگرم) و در فواصل زمانی معین محاسبه میگردد. زمانبندی تزریقها (مثلاً هر ۸، ۱۲ یا ۲۴ ساعت یکبار) کاملاً توسط پزشک تعیین میشود. رعایت دقیق این فاصلهها برای حفظ سطح درمانی مؤثر دارو در خون ضروری میباشد. طول دورهی درمان ممکن است از چند روز تا چند هفته متغیر باشد. حتی اگر بیمار پس از چند روز احساس بهبودی کند، نباید درمان را خودسرانه قطع کند. دوره درمان باید کامل شود تا از بازگشت عفونت و ایجاد مقاومت جلوگیری شود.عوارض جانبی داروی آمیکاسین
مصرف آمیکاسین میتواند با طیفی از عوارض جانبی همراه باشد که لزوم نظارت پزشکی را ضروری میسازد. از عوارض شایعتر میتوان به مشکلات کلیوی اشاره کرد که ممکن است موقت یا دائمی باشد. احساس گیجی، سرگیجه و مشکلات تعادلی نیز از عوارض نسبتاً رایج مرتبط با سیستم عصبی است. این احتمال وجود دارد که وزوز گوش یا کاهش شنوایی برگشتناپذیر باشد و از عوارض جدی این دارو میتوان نام برد. تهوع، استفراغ و بثورات پوستی از دیگر عوارض محسوب میشوند. در موارد نادر، ممکن است باعث فلج عضلات تنفسی یا واکنشهای آلرژیک شدید شود. قطع ناگهانی دارو بدون دستور پزشک بهطور کلی ممنوع میباشد. قطع خودسرانه میتواند منجر به عود عفونت و افزایش مقاومت باکتریایی شود. ادامهی درمان باید دقیقاً طبق برنامهی تعیینشده توسط پزشک باشد.موارد منع مصرف آمیکاسین
مصرف آمیکاسین برای افرادی که سابقهی حساسیت شناخته شده به هرگونه داروی آمینوگلیکوزید دارند، بهطور قطع ممنوع است. بیماران مبتلا به میاستنی گراویس باید با احتیاط فراوان و تحت شرایط خاص از این دارو استفاده کنند. در افراد با اختلالات شدید کلیوی، دوز دارو باید با دقت بسیار بالا و بر اساس آزمایشها تنظیم گردد. سالمندان نیز به دلیل تغییرات فیزیولوژیک کلیه، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. استفاده از آمیکاسین در نوزادان نارس و نوزادان نیز نیاز به محاسبهی دقیق دوز بر اساس وزن دارد. در مورد بارداری، این دارو جزو گروه D طبقهبندی میشود؛ یعنی شواهدی از خطر برای جنین انسان وجود دارد. تنها در صورتی که مزایای آن برای مادر از خطرات احتمالی برای جنین بیشتر باشد، ممکن است تجویز شود. در دوران شیردهی نیز احتمال ترشح دارو در شیر مادر وجود دارد و باید با احتیاط کامل صورت پذیرد.تداخلات دارویی آمیکاسین
آمیکاسین میتواند با بسیاری از داروها تداخل ایجاد کند و بر اثربخشی یا سمیت آنها بیفزاید. مصرف همزمان آن با سایر داروهای دارای سمیت برای کلیه یا گوش، خطر عوارض را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد. داروهای مدر (ادرارآور) مانند فورزماید اگر همزمان استفاده شوند، ممکن است باعث کاهش بیشتر شنوایی شوند. داروهای بیهوشی عمومی یا شلکنندههای عضلانی نیز میتوانند اثرات عصبی-عضلانی آمیکاسین را تشدید کنند. مصرف همزمان با پنیسیلینها یا سفالوسپورینها ممکن است در آزمایشگاه به صورت همافزایی اثر ضدباکتریایی نشان دهد. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن نیز میتوانند خطر آسیب کلیوی را بالا ببرند. بسیار مهم است که پیش از شروع تزریق آمیکاسین، فهرست کاملی از تمام داروهای مصرفی خود (نسخهای، بدون نسخه و گیاهی) را به پزشک و داروساز ارائه دهید.نکات مهم درباره مصرف آمیکاسین
در طول درمان با آمیکاسین، انجام منظم آزمایشهای خون برای پایش عملکرد کلیه و کبد الزامی است. همچنین تستهای شنوایی و تعادلی قبل، حین و پس از درمان طولانیمدت توصیه میشود. استفاده طولانیمدت از این دارو خطر بروز عوارض کلیوی و شنوایی را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. هیدراته نگه داشتن بدن (نوشیدن آب کافی) میتواند به کاهش خطر سمیت کلیوی کمک کند، اما جایگزین پایش پزشکی نمیشود. از نظر تغذیهای، رژیم خاصی الزامی نیست، اما حفظ یک رژیم متعادل برای تقویت سیستم ایمنی مفید است. قبل از شروع درمان، پزشک باید از سابقهی بیماریهای کلیوی، گوشی، میاستنی گراویس و حساسیتهای دارویی بیمار مطلع شود. پس از تزریق، در صورت احساس سبکی سر یا سرگیجه، باید از رانندگی یا کار با ماشینآلات سنگین خودداری کرد. در صورت مشاهدهی هرگونه کاهش شنوایی، وزوز گوش، ادرار کم یا تیره، ورم پاها یا تنگی نفس فوراً به پزشک اطلاع دهید. توجه مهم: مطالب ارائهشده در این مقاله صرفاً جهت افزایش آگاهی و دانش عمومی شما گردآوری شده است. این اطلاعات به هیچعنوان جایگزین مشاوره، تشخیص و یا نسخهپزشک متخصص نمیشود. مصرف هرگونه دارو، به ویژه داروهای قوی مانند آمیکاسین، حتماً باید تحت نظارت دقیق پزشک انجام پذیرد. منابع:- UpToDate: Drug information
- Medscape: Amikacin (Antibiotics))
- National Institutes of Health (NIH) : Amikacin
- American Society of Health-System Pharmacists (ASHP) – Drug Information
- World Health Organization (WHO))
