یبوست مشکلی شایع می باشد که به علتهای مختلفی از جمله رژیم غذایی نامناسب، تعداد دفعات اجابت مزاج كم، عدم نوشیدن آب کافی و تحرک بدنی کم می تواند رخ دهد. علاوه بر اینها بارداری، مصرف برخی داروها مانند برخی ضد دردها و برخی بیماری ها نیز می توانند باعث یبوست شوند.
با این حال بسیاری از مردم در این مواقع از داروهای ملین استفاده میکنند چون تصور میکنند که عدم اجابت مزاج در هر روز به معنی یبوست است در صورتی که تعریف مناسب یبوست کاهش اجابت مزاج به دفعات کمتر از آنچه به طور طبیعی برای هر فرد اتفاق میافتد و یا سختی در دفع مدفوع می باشد. به طور مثال ممکن است در يك فرد اجابت مزاج هر دو روز یکبار اتفاق بیفتد در حالیکه در فرد دیگر روزانه باشد. در این مقاله از وبلاگ مدی مدیا، به تشریح جامع ابعاد مختلف داروی نیتروگلیسرین میپردازیم
داروی (BISACODYL) چیست؟
بیزاکودیل یکی از داروهای بدون نیاز به نسخه یا OTC
است که از داروهای رایج برای درمان یبوست میباشد که با تحریک حرکات روده، تخلیه مدفوع را آسانتر میکند. این دارو به صورت قرص و شیاف در دسترس میباشد. این دارو معمولا در یبوستهای مقاوم یا بعد از تغییرات سبک زندگی تجویز میشود. در صورت تداوم یبوست یا احتمال انسداد روده، حتما باید به متخصص گوارش مراجعه کنید.
اطلاعات دارویی بیزاکودیل
اشکال دارویی: این دارو در اشکال مختلفی مانند قرص و شیاف و الگزیر (نوعی محلول مایع دارویی) تولید میشود.
نامهای تجاری: رایج آن شامل بیزاکودیل، لاکسارست، بیزاکس، لاگزادیل و لاکسادیل میباشد.
مکانیسم اثر: اثر قرص بیزاکودیل معمولا در عرض 10 الی 12ساعت مشخص میشود و شیاف بیزاکودیل در 10 تا 60 دقیقه پس از مصرف اثر می نماید. بیزاکودیل خوراکی دارای پوشش رودهای است که آن را از تجزیه توسط اسید معده محافظت میکند. جذب آن پس از مصرف خوراکی بسیار کم است و عمدتاً به صورت موضعی در دستگاه گوارش عمل میکند
.
بیزاکودیل عمدتا یک پرودارو است که در روده بزرگ به شکل فعال تبدیل میشود و متابولیسم کبدی مهمی ندارد. قسمت عمده دارو و متابولیت فعال آن که جذب نشده، از طریق مدفوع دفع میشود و بخش کوچکی از متابولیت فعال که در کبد کونژوگه شده، از طریق ادرار دفع میگردد.
کاربرد قرص بیزاکودیل
بیزاکودیل یک داروی ملین است که برای تسهیل حرکات روده و درمان یبوست بهکار میرود. این دارو در برخی بیماریهای گوارشی که با یبوست مزمن همراه هستند مانند سندروم روده تحریکپذیر
(IBS) یا بیماریهای عصبی دستگاه گوارش، به کاهش علائم کمک میکند
. هرچند این دارو باعث تسکین علائم میشود اما بیماری زمینهای را درمان نمیکند. از این دارو معمولا در سندروم روده تحریکپذیر
(IBS) و یبوست ناشی از بیتحرکی یا مصرف برخی داروها و آمادگی روده قبل از کولونوسکوپی یا جراحی گوارشی و یبوست مزمن در سالمندان یا بیماران بستری شده استفاده میشود.
- قرص بیزاکودیل ۵ میلیگرم برای درمان یبوست کوتاهمدت کاربرد دارد. این دارو با تحریک حرکات روده به تخلیه بهتر کمک میکند و معمولا شبها قبل از خواب مصرف میشود. این داروی ملین فقط علائم را نه علت یبوست را کاهش میدهد. پزشک ممکن است در موارد خاص مانند آمادهسازی برای کولونوسکوپی نیز این دارو را تجویز کند.
- کپسول بیزاکودیل ۱۰ میلیگرم معمولا برای موارد شدیدتر یبوست استفاده میشود. این دوز نسبت به دوز ۵ میلیگرمی اثر قویتری دارد و تنها باید طبق نظر پزشک مصرف شود. مصرف نادرست آن ممکن است باعث گرفتگی شکم یا اسهال شدید شود.
- قرص بیزاکودیل برای لاغری توصیه نمیشود. اگرچه ممکن است باعث کاهش موقت وزن از طریق تخلیه روده شود اما این کاهش مربوط به کم شدن آب بدن است. مصرف طولانیمدت ملینها برای لاغری میتواند به کمآبی، اختلالات الکترولیتی و مشکلات گوارشی منجر شود.
- شیاف بیزاکودیل برای رفع یبوست حاد یا آمادهسازی روده قبل از اقدامات پزشکی مانند کولونوسکوپی استفاده میشود.
- این شیاف برای کودکان باید با احتیاط و فقط با تجویز پزشک استفاده شود. معمولا دوز ۵ میلیگرمی برای کودکان بالای ۲ سال به کار میرود. این دارو برای درمان موقت یبوست کاربرد دارد و نباید بهصورت طولانیمدت مورد استفاده قرار گیرد.
نحوه مصرف ویال بیزاکودیل
به طور معمول یک یا دو قرص ۵ میلی گرمی بیزاکودیل را با یک لیوان پر آب مصرف می شود. این قرص ۱۰ تا ۱۲ ساعت پس از مصرف اثر می کند لذا بهترین زمان مصرف قرص، شبها پیش از خواب می باشد
. از مصرف قرص بیزاکودیل همراه با شیر بپرهیزید. قرص را به صورت کامل ببلعید و از جویدن و یا خرد کردن آن خودداری نمایید
. مصرف این دارو تنها برای کوتاه مدت و مقطعی توصیه میشود زیرا مصرف طولانی مدت بیزاکودیل موجب وابستگی دستگاه گوارش به این دارو میشود و این مسئله میتواند موجب مزمن تر شدن یبوست شما گردد
. در صورتی که پس از مصرف این دارو حداکثر به مدت ۵ روز همچنان مبتلا به یبوست می باشید حتما به پزشک مراجعه نمایید
.
مقدار مصرف این دارو
شیاف بیزاکودیل میتواند جایگزین مصرف قرص شود. در این صورت مصرف یک شیاف در روز توصیه می شود که در عرض ۱۰ تا ۶۰ دقیقه پس از مصرف عمل می نماید و ترجیحا شیاف صبح ها استعمال گردد
. شیاف ۱۰ میلی گرم مناسب بزرگسالان و ۵ میلی گرم مناسب کودکان بالای ۱۰ سال و یا کودکان کوچکتر با تجویز پزشک می باشد
. شیاف را از پوشش خارجی اش خارج کنید و با دستان نمدار کمی شیاف را مرطوب نمایید و با فشار انگشت شیاف را داخل مقعد قرار دهید و چند دقیقه در همان وضعیت بمانید که شیاف کاملا در جای خود قرار گیرد و جذب شود
.
نکته مهم!!
از مصرف همزمان داروهای آنتی اسید همراه با این دارو خودداری کنید زیرا روکش مخصوص قرص بیزاکودیل با داروهای ضد اسید معده از بین میرود. لذا در صورتی که نیاز به مصرف داروهای ضد اسید معده دارید مصرف آنها را حداقل دو ساعت با مصرف بیزاکودیل فاصله دهید
. رعایت یک رژیم غذایی مناسب حاوی فیبر، نوشیدن ۶ تا ۸ لیوان آب در روز و فعالیت ورزشی و تحرک روزانه در سلامت و عملکرد مناسب روده مهمترین نقش را ایفا میکنند
.
بررسی عوارض داروی بیزاکودیل
عوارض جانبی شایع
درد شکمی و کرامپ شایعترین عارضه جانبی بیزاکودیل است. این درد ناشی از تحریک قوی عضلات روده بزرگ و افزایش حرکات دودی روده میباشد
.
- به دلیل مکانیسم عمل بیزاکودیل در افزایش ترشح آب و الکترولیتها، بروز اسهال نسبتاً شایع است.
- برخی از بیماران، به ویژه در ابتدای درمان یا با مصرف دوزهای بالاتر، ممکن است تهوع را تجربه کنند.
- احساس ناراحتی در شکم یا قسمت فوقانی شکم به طور کلی ناشی از فعالیت شدید دارو در دستگاه گوارش است.
- در برخی مطالعات، سردرد نیز به عنوان یک عارضه شایع جانبی گزارش شده است.
- اگرچه تهوع شایعتر است، اما استفراغ در موارد کمتری رخ میدهد.
- عارضهی سرگیجه و سنکوپ (غش) کمتر مشاهده میشوند و معمولاً در نتیجه پاسخ وازوواگال به درد شکمی شدید یا در موارد نادر، ناشی از دهیدراتاسیون(کمآبی) و عدم تعادل الکترولیت در اثر اسهال شدید ایجاد میشوند.
عوارض جدی:
استفاده طولانیمدت یا بیش از حد میتواند به از دست دادن مقادیر زیادی از آب و الکترولیتها منجر شود و باعث هیپوکالمی (کاهش پتاسیم خون) گردد. این وضعیت به ویژه در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی یا کلیوی اهمیت دارد و میتواند باعث آریتمیهای قلبی، ضعف عضلانی و تغییرات وضعیت هوشیاری شود
.
استفاده مستمر و روزانه از بیزاکودیل میتواند منجر به تنبلی روده و وابستگی عملکردی روده به محرک خارجی برای دفع شود
.
در موارد نادر و به خصوص در رژیمهای آمادهسازی روده که بیزاکودیل با سایر عوامل محرک یا اسمزی ترکیب میشود، خطر آسیب به مخاط روده و کولیت ایسکمیک یا زخمهای مخاطی وجود دارد
.
نکته قابل توجه: همواره به بیمار تأکید کنید که بیزاکودیل را برای دورههای کوتاهمدت و طبق دستور مصرف نماید. در صورت ادامه یبوست بیش از ۷ روز یا بروز درد شدید شکمی، اسهال شدید، یا خونریزی از رکتوم، مصرف دارو باید قطع و وضعیت بیمار فوراً بررسی شود.
موارد منع مصرف قرص بیزاکودیل
- تجویز بیزاکودیل در شرایط حاد شکمی که تشخیص مشخصی ندارند یا مواردی که خطر سوراخ شدن یا عوارض جدی وجود دارد، به طور قطع منع شده است.
- بیزاکودیل یک ملین تحریککننده است و در صورت وجود انسداد مکانیکی در روده و احتباس مدفوع شدید ، تحریک بیشتر میتواند منجر به پارگی روده و عوارض خطرناک شود.
- بیماریهای حاد جراحی شکم مانند آپاندیسیت، یا شرایطی که علائم آن مشابه آپاندیسیت است (درد شدید شکمی همراه با تهوع و استفراغ). تجویز ملین در این شرایط میتواند تشخیص را به تأخیر انداخته یا وضعیت بیمار را بدتر کند.
- بیماریهای التهابی حاد روده مانند کولیت زخمی حاد یا بیماری کرون، تحریک مخاط روده میتواند التهاب را تشدید کند.
- خونریزی از راستروده (رکتوم) با علت نامشخص تا زمانی که علت خونریزی مشخص نشده باشد، نباید ملینهای تحریککننده تجویز شود.
- دهیدراتاسیون شدید (کمآبی شدید) مصرف بیزاکودیل میتواند با ایجاد اسهال و افزایش دفع مایعات و الکترولیتها، کمآبی را تشدیدتر کند.
مصرف در دوارن بارداری و شیردهی
بیزاکودیل به طور معمول به عنوان خط اول درمان یبوست در دوران بارداری توصیه نمیشود. اگرچه تجربه طولانیمدت، شواهدی مبنی بر عوارض نامطلوب در بارداری نشان نداده است، اما به دلیل جذب حداقلی دارو، بهتر میباشد با احتیاط و فقط با توصیه پزشک استفاده شود
. پزشک باید ابتدا تغییرات رژیم غذایی و ملینهای حجیمساز مانند پسیلیوم یا ملینهای اسمزی مانند لاکتولوز را توصیه نماید. بیزاکودیل در صورت عدم پاسخ به گزینههای خط اول، در کوتاهمدت و با نظارت پزشکی تجویز میشود
.
بیزاکودیل معمولاً در دوران شیردهی ایمن تلقی میشود. شواهد بالینی نشان میدهند که متابولیت فعال بیزاکودیل در شیر مادر قابل تشخیص نیست یا میزان آن بسیار ناچیز میباشد
. با این حال، توصیه میشود مصرف دارو برای کوتاهترین مدت زمان لازم محدود شود و مادر و شیرخوار را از نظر علائمی مانند اسهال، بیقراری یا کاهش تغذیه طبیعی تحت نظر داشته باشد
.
استفاده از بیزاکودیل در کودکان
به ویژه در موارد یبوست مزمن، باید تحت نظارت پزشک صورت گیرد
. تجویز خوراکی بیزاکودیل در کودکان زیر ۶ سال توصیه نمیشود. دلیل اصلی این امر، خطر عدم توانایی در بلع صحیح قرصها با پوشش رودهای است که میتواند پوشش محافظ را از بین برده و باعث آسیب به مخاط دهان و معده شود. در این گروه سنی، در صورت لزوم، معمولاً شیاف با دوز مناسب استفاده میشود
.
تداخلات دارویی بیزاکودیل
تداخلات دارویی ممکن است عملکرد و تاثیر داروی بیزاکودیل را تغییر دهد یا باعث افزایش ریسک بروز عوارض جانبی آن شود. بنابراین لیست تمام داروهای مصرفی را با پزشک خود در میان بگذارید. مهمترین موارد تداخل داروی بیزاکودیل عبارتاند از
:
با داروهای کاهش دهنده اسید معده:
آنتیاسیدها مانند آلومینیوم امجیاس و مهارکنندههای پمپ پروتون مانند امپرازول، پنتوپرازول باعث کاهش اثربخشی و افزایش تحریک معده میگردد.توصیه میشود که مصرف بیزاکودیل با این داروها حداقل یک ساعت فاصله داشته باشد
.
با داروهای مؤثر بر الکترولیتها:
دیورتیکها مانند فوروزماید، هیدروکلروتیازید، کورتیکواستروئیدها مانند پردنیزولون منجر به افزایش عدم تعادل الکترولیت میگردند. مصرف همزمان بیزاکودیل با داروهای دیورتیکها یا استروئیدها خطر افت شدید پتاسیم (هیپوکالمی) و دهیدراسیون را افزایش میدهد.
با داروهای قلبی مانند دیگوکسین:
افزایش خطر سمیت دارویی را به دنبال دارد.
با سایر ملینها:
سایر ملینهای محرک یا حجیم کننده مانند لوبیپروستون، لیناکلوتاید، روغن کرچک استفاده همزمان با بیزاکودیل میتواند به طور قابل توجهی خطر بروز اسهال شدید، کرامپ شکمی و عدم تعادل الکترولیتی را افزایش دهد
.
تداخل بیزاکودیل با غذا:
شیر و لبنیات همانند آنتیاسیدها، نیز میتوانند پوشش محافظ رودهای قرص را خنثی کرده و باعث حل شدن زودرس دارو در معده شوند، که نتیجه آن تحریک معده، درد و کاهش اثربخشی است
. توصیه میشود که مصرف بیزاکودیل حداقل یک ساعت قبل یا بعد از مصرف شیر یا فرآوردههای لبنی باشد
.
تداخل با جذب ویتامینها:
استفاده طولانیمدت از مسهلهای محرک مانند بیزاکودیل میتواند جذب ویتامینهای محلول در چربی (ویتامین
A،
D،
E و K) و برخی مواد معدنی مانند کلسیم را به دلیل تسریع عبور محتویات روده، کاهش دهد.
نکاتی که درباره مصرف بیزاکودیل باید بدانید!
مصرف بیزاکودیل نباید به صورت روزانه و مستمر برای دورههای بیشتر از یک هفته بدون بررسی علت یبوست ادامه یابد
. استفاده مزمن میتواند منجر به وابستگی عملکردی روده شود، به این معنی که روده بدون تحریک دارو قادر به انقباض و تخلیه طبیعی نخواهد بود و عملکرد طبیعی عضلات و اعصاب روده بزرگ مختل میشود .در صورت قطع مصرف مزمن، ممکن است یبوست عود کند که نیازمند مشاوره پزشکی برای بازگرداندن عملکرد طبیعی روده میباشد.
استفاده بیش از حد از این دارو
یا سوءمصرف بیزاکودیل میتواند منجر به اسهال شدید شده و به دنبال آن، عدم تعادل مایعات و الکترولیتهای بدن (مانند پتاسیم، سدیم و کلراید) را ایجاد کند
. هیپوکالمی (کاهش پتاسیم) میتواند منجر به ضعف عضلانی، سرگیجه، گیجی و حتی آریتمیهای قلبی شود و در افراد دارای بیماری قلبی خطرناک میباشد
.
قرصهای بیزاکودیل دارای پوشش خاصی هستند که از انحلال آنها در محیط اسیدی معده جلوگیری کرده و آزاد شدن دارو را به روده کوچک یا بزرگ موکول میکند بنابراین بیمار باید قرصها را به صورت کامل بلعیده و از جویدن یا خرد کردن آنها خودداری کند. در غیر این صورت، پوشش دارو از بین رفته و دارو در معده رها میشود که میتواند منجر به تحریک شدید و ناراحتی معده، درد، تهوع و استفراغ شود
. مصرف بیزاکودیل خوراکی حداقل یک ساعت قبل یا بعد از مصرف محصولات لبنی یا داروهای کاهشدهنده اسید معده ممنوع است.
علائم هشدار دهنده نیاز به قطع مصرف
اگر پس از استفاده از دارو (مثلاً بعد از ۲۴ ساعت برای قرص خوراکی)، اجابت مزاج رخ ندهد یا علائم یبوست بهبود نیابد و یا درد، کرامپ یا ناراحتی شدید شکمی رخ دهد، به خصوص اگر همراه با تهوع یا استفراغ باشد باید مصرف متوقف شده و به پزشک اطلاع داده شود
.
بروز خونریزی مقعدی یا وجود خون در مدفوع یک علامت هشداردهنده جدی است و باید فوراً بررسی پزشکی شود
.علائمی مانند تشنگی شدید، کاهش ادرار، ادرار تیره و یا سرگیجه نشاندهنده کمآبی بوده و مصرف ملین باید قطع شود
.پ
توجه: : این مقاله صرفاً برای آگاهی بخشی و افزایش دانش عمومی تهیه شده است و به هیچ عنوان نباید به عنوان جایگزینی برای نظر، تشخیص یا تجویز پزشک در نظر گرفته شود. همواره پیش از مصرف هرگونه دارویی، با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
همچنین میتوانید برای معرفی و اطلاع کامل از داروهای دیگر به صفحه مقالات دارویی ما مراجعه کنید.
منابع:
- https://www.darooyab.ir
- درمانکده دات کام Darmankade.com
- https://druket.com/mag/diphenoxylate
- https://doctoreto.com/blog/diphenoxylate
