توجه: مطالب ارائهشده در این مقاله صرفاً با هدف افزایش آگاهی عمومی کاربران گردآوری شده و به هیچ عنوان جایگزین تشخیص، تجویز و توصیههای پزشک یا داروساز نمیباشد. برای هرگونه اقدام درمانی یا مصرف مکملها، حتماً با متخصص سلامت مشورت نمایید. در ادامه این مقاله از
وبلاگ مدی مدیا به بررسی کامل این محصول میپردازیم.
اطلاعات دارویی سدیم فلوراید SODIUM-FLUORIDE
سدیم فلوراید یک ترکیب شیمیایی حاوی فلوراید است که به عنوان منبع غنی این عنصر در حوزه سلامت دهان و دندان شناخته میشود. این ترکیب عمدتاً به منظور پیشگیری و کاهش پوسیدگی دندانها مورد استفاده قرار میگیرد. غلظت و دوز این محصولات با توجه به گروه سنی و نیازهای پیشگیرانه تعیین میگردد.
نامهای تجاری: قطره پدیاول فلوراید 2.5 میلی گرم/میلی لیتر 30 میلی لیتر.
اسم ژنریک: SODIUM FLUORIDE
اشکال دارویی: قرص، قطره، دهانشویه، ژل و خمیردندان.
موارد مصرف و کاربردهای اصلی سدیم فلوراید
استفاده از سدیم فلوراید عمدتاً در راستای حفظ سلامت دندانها و مقابله با عوامل پوسیدگیزاست. فلوراید با مکانیسمهای مختلفی از جمله افزایش مقاومت مینای دندان در برابر اسیدهای تولید شده توسط باکتریها، کمک به ترمیم ضایعات اولیه مینا و کاهش فعالیت میکروارگانیسمهای دهانی، منجر به کاهش چشمگیر پوسیدگی دندان میشود. این ماده در برنامههای بهداشت عمومی نظیر آبفلورایداسیون( به فرایند اضافه کردن فلوراید به آب آشامیدنی، فلورایداسیون آب میگویند) و نیز به صورت مکملهای دارویی برای افراد در معرض خطر پوسیدگی تجویز میگردد. مصرف آن در مناطقی که آب آشامیدنی فاقد فلوراید کافی است، به ویژه برای کودکان در سنین رشد دندانها، میتواند بسیار سودمند باشد.
نحوه مصرف سدیم فلوراید
روش مصرف سدیم فلوراید به شکل دارویی آن بستگی دارد. قرصهای جویدنی معمولاً پس از مسواک زدن و شستشوی کامل دهان مصرف شده و باید به آرامی جویده شوند. قطرههای خوراکی اغلب با آب یا آبمیوه رقیق میشوند. بهترین زمان مصرف معمولاً قبل از خواب است تا فلوراید مدت بیشتری در تماس با دندانها باقی بماند.
مقدار مصرف بر اساس سن فرد و میزان فلوراید موجود در آب آشامیدنی منطقه توسط پزشک تعیین میشود. شرایط نگهداری نیز شامل دوری از نور مستقیم، رطوبت و دمای اتاق است و از قرار دادن دارو در دسترس کودکان باید جداً خودداری نمود.
عوارض سدیم فلوراید
مصرف صحیح و تحت نظر پزشک سدیم فلوراید معمولاً عوارض جدی به دنبال ندارد. با این حال، در صورت مصرف مقادیر بیش از حد مجاز، ممکن است عوارضی مانند دردهای شکمی، تهوع، استفراغ یا سردرد رخ دهد. استفاده طولانیمدت از دوزهای بالا نیز میتواند منجر به تغییر رنگ دندانها (فلوئوروزیس دندانی) شود که به صورت خطوط یا لکههای سفید تا قهوهای روی مینای دندان ظاهر میگردد. در موارد نادر، واکنشهای آلرژیک نیز گزارش شده است.
تداخلات دارویی مهم سدیم فلوراید
سدیم فلوراید ممکن است با برخی داروها و مکملها تداخل ایجاد نماید. مصرف همزمان آن با محصولات حاوی کلسیم، منیزیم یا آلومینیوم (مانند آنتیاسیدها یا مکملهای معدنی) میتواند از جذب فلوراید در بدن بکاهد. بنابراین توصیه میشود بین مصرف این قبیل مواد و سدیم فلوراید حداقل دو ساعت فاصله باشد. همچنین، در بیماران تحت درمان با داروهای تیروئیدی یا برخی آنتیبیوتیکها مانند تتراسایکلین، مشورت با پزشک ضروری است.
موارد منع مصرف سدیم فلوراید
مصرف سدیم فلوراید در افرادی که به هر یک از اجزای تشکیلدهنده آن حساسیت دارند، ممنوع است. همچنین در مناطقی که آب آشامیدنی به میزان کافی فلوراید دارد، استفاده از مکمل باید با احتیاط و تحت نظر پزشک باشد. بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی یا شرایط خاصی مانند فلوئوروزیس دندانی پیشرفته نیز معمولاً نباید از این مکمل استفاده کنند.
نکات ضروری قبل، حین و بعد از مصرف سدیم فلوراید
قبل از شروع مصرف سدیم فلوراید، اطلاع از میزان فلوراید موجود در آب آشامیدنی منطقه و نیز بررسی سابقه پزشکی فرد الزامی است. در صورت فراموشی یک نوبت مصرف، به محض به یاد آوردن آن را مصرف نمایید، مگر اینکه تقریباً زمان نوبت بعدی فرا رسیده باشد در این حالت از مصرف دوز اضافه خودداری کنید. قطع ناگهانی مصرف معمولاً مشکل خاصی ایجاد نمیکند، اما برای بهرهمندی از اثرات پیشگیرانه، تداوم مصرف طبق دستور پزشک مهم است.
در طول دوره درمان، رعایت دقیق دستورالعملهای دندانپزشکی و پرهیز از بلعیدن خمیردندانهای حاوی فلوراید توسط کودکان ضروری میباشد. در صورت بروز هرگونه علامت غیر عادی یا مسمومیت احتمالی (مانند مصرف تصادفی مقادیر زیاد)، بلافاصله با مرکز فوریتهای پزشکی تماس بگیرید.
سوالات رایج درباره سدیم فلوراید
1-آیا فلوراید سرطانزاست؟
پاسخ: بر اساس تحقیقات گسترده سازمان بهداشت جهانی (WHO)، انجمن سرطان آمریکا و مرکز کنترل بیماریها (CDC):
خیر، فلوراید با غلظت استاندارد (در آب آشامیدنی و محصولات دندانی) عامل سرطانزا شناخته نشده است.
2-
آیا فلوراید سمی است؟
پاسخ: بله، اما به شرط مصرف بسیار زیاد مثل بسیاری از مواد مفید دیگر مانند نمک که برای بدن ضروری است، اما خوردن ناگهانی ۵ قاشق نمک میتواند خطرناک باشد.مصرف روزانه تا ۰٫۱ میلیگرم به ازای هرکیلوگرم وزن بدن بیخطر است (برای فرد
۷۰ کیلویی =
۷ میلیگرم در روز).
3-چرا به آب آشامیدنی فلوراید اضافه میکنند؟ آیا اجباری است؟
پاسخ: کاهش پوسیدگی دندان در کل جامعه (به خصوص کسانی که به دندانپزشک دسترسی ندارند).غلظت استاندارد
۰٫۷ تا
۱٫۲ میلیگرم در لیتر (بستگی به آب و هوای منطقه دارد).در ایران، برخی شهرها فلورایده میشوند.
4-
آیا فلوراید برای کودکان خطرناک است؟
پاسخ: خیر، اگر به درستی استفاده شود خمیردندان کودکان فلوراید کمتری دارد.مقدار مصرف برای کودکان زیر ۳ سال به اندازه یک دانه برنج، ۳ تا ۶ سال به اندازه یک نخود می باشد.نظارت والدین تا
۶–
۷ سالگی کودک نباید خمیردندان را ببلعد.
5-آیا فلوراید بر مغز یا هوش کودکان اثر منفی دارد؟
پاسخ: بر اساس مرور گسترده تحقیقات در غلظتهای استاندارد آب آشامیدنی هیچ اثر منفی بر هوش ثابت نشده است.انجمن دندانپزشکی آمریکا همچنان استفاده کنترلشده از فلوراید را برای کودکان توصیه میکند.
6-تفاوت فلوراید طبیعی و صنعتی چیست؟
پاسخ: از نظر شیمیایی هیچ تفاوتی ندارند! فلوراید در طبیعت در سنگها، خاک و آب یافت میشود.آنچه به آب یا خمیردندان اضافه میشود، همان ترکیب شیمیایی است مثل ویتامین C که هم در پرتقال است، هم به صورت قرص ساخته میشود.
7-آیا جایگزین طبیعی برای فلوراید وجود دارد؟
پاسخ: برای پیشگیری از پوسیدگی دندان، خیر. برخی مواد (مثل عصاره چای سبز) اثرات ضدمیکروبی دارند، اما مانند فلوراید مینای دندان را تقویت نمیکنند.فلوراید تنها مادهای است که به طور علمی ثابت شده پوسیدگی را تا ۴۰٪ کاهش میدهد. راههای مکمل کاهش مصرف قند، مسواک منظم، استفاده از نخ دندان می باشد.
8-چرا برخی کشورها فلوراید زنی آب را متوقف کردند؟
پاسخ: دلایل عمدتاً سیاسی یا فلسفی میباشد نه علمی و کشورهایی مانند سوئیس، آلمان و ژاپن بیشتر بر آموزش بهداشت دهان و دسترسی به دندانپزشک تمرکز کردند. این کشورها هنوز از خمیردندان فلوراید و نمک فلورایده استفاده میکنند.
9-علائم مسمومیت با فلوراید چیست؟
پاسخ: مسمومیت حاد از بلع مقدار زیاد ایجاد میشود علایم گوارشی(درد شکم، تهوع، استفراغ، اسهال) عصبی: ضعف، تشنج و اقدام فوری تماس با اورژانس (۱۱۵) انجام شود.
مسمومیت مزمن باعث لکههای سفید یا قهوهای روی دندانها (در صورت مصرف فلوراید بالا در دوران تشکیل دندان) میشود.
10-بهترین راه استفاده ایمن از فلوراید چیست؟
پاسخ:
۱. خمیردندان فلوراید روزی دو بار
۲. مقدار مناسب برای کودکان (نخودی یا کمتر)
۳. تف کردن خمیر دندان بعد از مسواک (نه شستن زیاد با آب!)
۴. عدم بلع دهانشویه فلوراید
۵. مشورت با دندانپزشک
منابع :
- انجمن دندانپزشکی آمریکا: فلوراید
- سازمان بهداشت جهانی: فلوراید در آب آشامیدنی
