معرفی پماد کلوبتازول (کرم ضد التهاب)

کلوبتازول پروپیونات یک کورتون موضعی بسیار قوی است که به‌طور مصنوعی ساخته می‌شود. این دارو عمدتاً برای کنترل التهاب شدید و مهار واکنش‌های ایمنی بیش‌ازحد در پوست کاربرد دارد. کلوبتازول به‌عنوان یک گلوکوکورتیکوئید سنتتیک، جزو قوی‌ترین کورتیکواستروئیدهای موضعی موجود محسوب می‌شود. قدرت اثر ضدالتهابی آن به مراتب بیشتر از هیدروکورتیزون (کورتون ضعیف) است. در ادامه این مقاله از وبلاگ مدی مدیا به بررسی دقیق این دارو می پردازیم.

اطلاعات دارویی کلوبتازول CLOBETASOL PROPIONATE

این دارو پس از استعمال روی پوست، از طریق اپیدرم جذب شده و به گیرنده‌های داخل سلولی متصل می‌شود. اتصال به این گیرنده‌ها باعث ایجاد تغییراتی در بیان ژن‌های مؤثر در فرآیند التهاب و پاسخ ایمنی می‌گردد. مدت اثر آن بستگی به فرمولاسیون و ناحیه تحت درمان دارد. لازم به ذکر است که جذب سیستمیک (ورود به جریان خون بدن) این دارو، به‌خصوص در صورت استفاده طولانی‌مدت، یا روی سطح وسیعی از پوست، امکان‌پذیر بوده و می‌تواند عوارضی شبیه به مصرف کورتون خوراکی ایجاد نماید. مکانیسم اثر کلوبتازول بر پایه مهار ترشح واسطه‌های التهابی در بدن می‌باشد که منجر به کاهش قرمزی، تورم، خارش و سایرعلائم التهاب می‌گردد. در ادامه این مقاله از وبلاگ مدی مدیا به بررسی دقیق و کامل این دارو می پردازیم. اشکال دارویی: این دارو در اشکال دارویی متنوعی از جمله کرم، پماد (چرب)، ژل، لوسیون (مایع)، فوم و شامپو (برای پوست سر) فرموله شده است تا بسته به نوع و محل ضایعه پوستی، انتخاب مناسبی داشته باشد. از جمله نام‌های تجاری رایج آن در ایران می‌توان به کورتام، کلوکورت، کلوبت، کلوبتازول پروپیونات اشاره کرد.

کاربرد پماد کلوبتازول

پماد کلوبتازول و سایر فرمولاسیون‌های آن، عمدتاً برای درمان کوتاه‌مدت بیماری‌های التهابی و خودایمنی شدید پوست که به کورتون‌های ضعیف‌تر پاسخ نداده‌اند، به‌کار می‌روند. کاربرد رایج آن در کنترل علائم بیماری‌هایی مانند پسوریازیس به‌ویژه انواع پلاکی و مقاوم، اگزما (درماتیت آتوپیک) در مرحله حاد و شدید، لیکن پلان (حنایی)، درماتیت سبورئیک شدید و برخی انواع دیگر درماتیت‌های تماسی آلرژیک می‌باشد. همچنین ممکن است در موارد خاصی مانند لوپوس اریتماتوی پوستی، ویتیلیگو (به همراه درمان‌های دیگر) و برخی بیماری‌های نادر پوستی طبق تشخیص پزشک استفاده شود. تأکید می‌شود که این دارو برای درمان عفونت‌های قارچی، ویروسی یا باکتریایی پوست (مانند تبخال، زونا، کچلی) به‌تنهایی مناسب نیست و حتی ممکن است وضعیت را تشدید کند.

نحوه مصرف کرم کلوبتازول

نحوه و مقدار مصرف کرم کلوبتازول باید دقیقاً طبق دستور پزشک معالج باشد، چرا که بر اساس نوع، شدت و وسعت بیماری تعیین می‌گردد. به‌طور کلی، مقدار کمی از دارو (یک لایه نازک) تنها یک یا دو بار در روز بر روی ناحیه آسیب‌دیده تمیز و خشک مالیده می‌شود. معمولاً دوره درمان با این داروی قوی کوتاه‌مدت (مثلاً دو هفته) در نظر گرفته می‌شود تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود. پزشک ممکن است پس از کنترل علائم، دارو را قطع کرده یا بیمار را به یک کورتون موضعی ضعیف‌تر منتقل نماید. از مالیدن دارو روی پوست سالم اطراف ضایعه، زیر پانسمان‌های بسته (مگر با دستور صریح پزشک)، روی صورت، زیر بغل، کشاله ران و نواحی دارای چین‌های پوستی به‌طور معمول خودداری می‌شود، چرا که جذب دارو در این مناطق بسیار بیشتر است. زمان مصرف معمولاً صبح و شب می‌باشد، اما بازهم دستور پزشک اولویت دارد.

عوارض داروی کلوبتازول

عوارض شایع موضعی:

این عوارض معمولاً در محل استعمال دارو رخ می‌دهد و شامل احساس سوزش، خارش، خشکی، قرمزی و تحریک پوست می‌باشد. گاهی ممکن است آکنه، افزایش موی ریز (موهای زائد)، ایجاد خطوط و ترک‌های پوستی (استریا)، نازک شدن پوست (آتروفی) و تغییر رنگ پوست دیده شود.

عوارض جدی سیستمیک:

در صورت استفاده طولانی‌مدت، روی سطح وسیع، تحت پانسمان بسته یا روی پوست کودکان، جذب دارو به خون افزایش یافته و می‌تواند باعث عوارضی مشابه مصرف کورتون خوراکی گردد. این عوارض عبارتند از: سرکوب غده فوق کلیه (کاهش توانایی بدن در تولید کورتیزول طبیعی)، افزایش قند خون، ایجاد یا تشدید فشار خون بالا، تأخیر در رشد کودکان، پوکی استخوان، آب مروارید و افزایش وزن.

عوارض قطع ناگهانی:

قطع ناگهانی کلوبتازول پس از استفاده طولانی‌مدت و وسیع، به‌ویژه می‌تواند منجر به بروز سندرم قطع کورتون شود. علائم این سندرم شامل خستگی مفرط، دردهای عضلانی و مفصلی، افت فشار خون و در موارد شدید، نارسایی حاد غده فوق کلیه می‌باشد. همچنین ممکن است بیماری پوستی قبلی با شدت بیشتری عود کند .

موارد منع مصرف کلوبتازول

استفاده از کلوبتازول در برخی شرایط به‌طور مطلق یا نسبی ممنوع است و خطرات جدی در پی دارد. این موارد شامل: عفونت‌های پوستی فعال باکتریایی، ویروسی (مانند هرپس سیمپلکس، زونا)، قارچی (مانند کاندیدا) یا انگلی.
حساسیت شناخته شده به خود کلوبتازول یا هر یک از اجزای تشکیل‌دهنده فرآورده.
آکنه روزاسه و آکنه ولگاریس؛ زخم‌های باز و سوختگی‌ها؛ و بیماری‌های پوستی مانند پری‌اورال درماتیت.
مصرف برای کودکان باید با احتیاط بسیار زیاد و تحت نظارت دقیق پزشک باشد، زیرا نسبت سطح پوست به وزن بدن در آنان بالاتر است و خطر جذب سیستمیک و عوارضی مانند تأخیر رشد بیشتر می‌باشد.

مصرف در دوران بارداری و شیردهی

در دوران بارداری فقط در صورت ضرورت مطلق و با صلاحدید پزشک و برای مدت کوتاه و محدود ممکن است مجاز باشد، زیرا جذب سیستمیک آن خطراتی برای جنین دارد. در دوران شیردهی نیز به دلیل احتمال ورود دارو به شیر مادر و اثر روی نوزاد، معمولاً توصیه نمی‌شود و در صورت نیاز باید از مالیدن دارو روی نواحی سینه خودداری کرد.

تداخلات دارویی کرم کلوبتازول

کرم کلوبتازول موضعی معمولاً تداخل دارویی خاصی با داروهای خوراکی ایجاد نمی‌کند. اما در صورت استفاده همزمان با سایر کورتیکواستروئیدها (چه موضعی بر روی همان ناحیه و چه به شکل خوراکی یا تزریقی) خطر عوارض سیستمیک و موضعی تشدید می‌شود.
برخی داروها که ممکن است با کورتیکواستروئیدها تداخل داشته باشند، مانند داروهای ضدقارچ خوراکی مانند کتوکونازول، می‌توانند سطح کورتیکواستروئیدها را در خون افزایش دهند.
اگر تحت درمان با هر داروی دیگری، به‌ویژه داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی هستید، حتماً پزشک خود را مطلع سازید.
همچنین از مصرف همزمان محصولات موضعی دیگر (حتی مرطوب‌کننده‌ها) روی ناحیه تحت درمان بدون مشورت با پزشک یا داروساز خودداری کنید.

نکاتی که درباره مصرف کلوبتازول باید بدانید!

استفاده طولانی‌مدت از کلوبتازول می‌تواند باعث وابستگی پوست به دارو و بروز عارضه درماتیت استروئید شود. در این حالت، قطع دارو منجر به عود فوری و شدید علائم شده و بیمار را در چرخه مصرف مکرر گرفتار می‌کند. قبل از مصرف، در صورت داشتن هرگونه عفونت پوستی، سابقه مشکلات غده فوق کلیه، دیابت، پوکی استخوان یا فشار خون بالا، پزشک را آگاه کنید. استفاده درازمدت یا مصرف بیش از حد مجاز هفتگی، جذب را به شدت افزایش می‌دهد. کلوبتازول دارویی که به جریان خون سیستمیک راه می‌یابد، عمدتاً در کبد و تا حدی در کلیه‌ها از طریق مسیرهای متابولیک رایج استروئیدها به متابولیت‌های غیرفعال تبدیل می‌شود. این متابولیت‌ها و مقادیر کمی از داروی بدون تغییر، از طریق ادرار دفع می‌شوند.

هشدار ها و احتیاط

از تماس دارو با چشم، دهان و مخاط به‌شدت پرهیز نمایید. پس از استفاده، دست‌های خود را به‌خوبی بشویید مگر اینکه دست‌ها محل درمان باشند. پس از کنترل ضایعه، طبق برنامه پزشک مصرف را کاهش داده و قطع کنید و از قطع ناگهانی آن پرهیز نمایید. این دارو تنها برای کنترل علائم استفاده می‌شود و معمولاً درمان بیماری محسوب نمی‌گردد. نگهداری آن در دمای معمولی و دور از نور و رطوبت انجام شود. توجه مهم: این مقاله صرفاً با هدف افزایش آگاهی و اطلاعات عمومی درباره داروی کلوبتازول تهیه شده است. محتوای ارائه‌شده به هیچ‌وجه جایگزین توصیه‌ها، تشخیص و یا نسخه پزشک متخصص نمی‌باشد. مصرف هرگونه دارو، به‌ویژه داروهای قوی مانند کلوبتازول، حتماً باید تحت نظر و با تجویز پزشک صورت گیرد. خوددرمانی می‌تواند عواقب جدی و جبران‌ناپذیری برای سلامت شما به همراه داشته باشد.