سکته ی مغزی چیست ؟

سکته ی مغزی عارضه ای است که زمانی اتفاق می افتد که رگی خونی در مغز مسدود یا منفجر شود .

سکته مغزی چیست

علائم و نشانه های سکته ی مغزی

از علائم سکته ی مغزی می توان به موارد زیر اشاره کرد : 

⦁ بروز ناگهانی ضعف و بی حسی در یک طرف بدن
⦁ تغییر ناگهانی دید در یک یا دو چشم یا دشوار شدن بلع غذا
⦁ بروز ناگهانی سر دردهای شدید بدون علت
⦁ بروز مشکلات شدید همراه با سرگیجه هنگام راه رفتن
⦁ بروز مشکلات ناگهانی در صحبت کردن و شناختن دیگران
و…

علائم و نشانه ها

آزمون سکته ی مغزی

آزمون سکته  به شناسایی علائم و نشانه های این عارضه کمک می کند . این آزمون از جزئیات زیر تشکیل شده است :

⦁ از فرد بخواهید لبخند بزند ، آیا یک طرف صورتش بی حس است ؟
⦁ از فرد بخواهید دست هایش را بالا ببرد ، آیا یک دستش پایین است ؟
⦁ از فرد بخواهید یک جمله ی ساده را تکرار کند ، آیا در به یاد آوردن و بیان کلمات با دشواری رو به رو است ؟

آزمون سکته مغزی

انواع سکته ی مغزی

2 نوع سکته ی مغزی اصلی داریم که عبارت اند از :

⦁ سکته  ایسکمیک : متداول ترین نوع سکته ی مغزی ایسکمیک نام دارد که عدم رسیدن اکسیژن به سلول های مغزی می باشد . تقریباً از هر 10 سکته  9 مورد در این دسته قرار دارند . عامل بروز سکته  لخته ی خون است که در رگ درون مغز ایجاد شده است . حال در این نوع از سکته  این لخته ی خون ممکن است در نقطه ای خاص از مغز گسترش یافته یا از سایر نقاط بدن به مغز رسیده باشد .

⦁ سکته ی هموراژیک : سکته  هموراژیک یا خون ریزی دهنده بسیار نادر و مرگ بار است . این نوع سکته  وقتی بروز می کند که یک رگ خونی ضعیف در مغز منفجر شود . نتیجه ی این نوع سکته  خون ریزی شدید درون مغز است که متوقف کردنش بسیار دشوار است .

یک نوع دیگری از سکته  هم داریم که از نوع سکته های  اصلی نمی باشد و سکته ی مغزی کوتاه نام دارد .

حال این سوال پیش می آید که سکته ی کوتاه چیست ؟
حمله ی ایسکمیک گذرا ( عدم رسیدن اکسیژن به سلول های مغزی )را اغلب سکته ی مغزی کوتاه می نامند.در این نوع از سکته ی مغزی لخته ی خون قسمتی از مغز را به طور موقت از کار می اندازد و علائمی شبیه به سکته  نمایان می شود و وقتی که انسداد و لخته از میان بروند علائم و نشانه های سکته  هم از میان میروند .

این نوع از سکته نشان می دهد که سکته ی مغزی اصلی به زودی به وقوع می پیوندد . بنابراین اگر فکر می کنید سکته ی مغزی کوتاهی را پشت سر گذاشته اید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید تا او احتمال بروز سکته ی اصلی را با اقدامات درمانی مناسب به حداقل برساند.

علت بروز سکته ی مغزی چیست ؟

یکی از علل متداول سکته  ضخیم و سخت شدن دیواره ی رگ های خونی است . پلاکت های ساخته شده از چربی ، کلسیم ، کلسترول و … انعطاف رگ های خونی را از میان می برند .

 لخته ی خون ممکن است سبب مسدود شدن رگ خونی غیر قابل انعطاف و بروز سکته ایسکمیک ( عدم رسیدن اکسیژن به سلول های مغزی ) شود . عامل اصلی سکته هموراژیک ( خون ریزی دهنده ) در اکثر موارد عدم درمان فشار خون بالا است که سبب انفجاررگ خونی ضعیف می شود .

انواع سکته مغزی

عوامل خطرزای بروز سکته ی مغزی

⦁ بیماری های مزمن :
بیماری های مزمن سبب افزایش احتمال بروز سکته  می شوند و این بیماری ها عبارت اند از :
⦁ فشار خون بالا
⦁ کلسترول بالا
⦁ دیابت
⦁ چاقی
و… کنترل و درمان بیماری های فوق احتمال بروز سکته را به شدت کاهش می دهد.
⦁ رفتارها :
رفتارهای نامناسب و خطرزایی مثل :
⦁ دود کردن سیگار
⦁ ورزش نکردن
⦁ نوشدن الکل
و… خطر بروز سکته  را به شدت افزایش می دهند .
3. تغذیه :
پیروی کردن از رژیم غذایی نامناسب می تواند خطر بروز سکته  را افزایش دهد .
⦁ مصرف بیش از اندازه ی چربی و کلسترول می تواند سبب ضخیم شدن رگ های خونی شود .
⦁ مصرف بیش از اندازه ی نمک ممکن است سبب بروز بیماری فشار خون شود .
⦁ مصرف بیش از اندازه ی کالری سبب بروز اضافه وزن و چاقی می شود .
که همگی از عوامل کمک کننده به بروز سکته می باشند .
با پیروی کردن از رژیم غذایی حاوی سبزیجات و میوه و غلات و ماهی می توان از بروز سکته ی مغزی جلوگیری کرد .

عوامل خطرزای بروز سکته ی مغزی که در کنترل شما نیستند

در این میان برخی از عوامل همچون کهنسالی یا وجود سابقه ی سکته در خانواده هستند که در بروز سکته  موثرند اما خارج از کنترل انسان قرار دارند . از دیگر عوامل این چنینی می توان به جنسیت اشاره کرد ، چرا که جنسیت نقش مهمی ایفا می کند و سکته در مردان را بسیار بیشتر از زنان تهدید می کند . با این وجود در اکثر موارد ، سکته  در زنان ، جان آن ها را می گیرد . همچنین سکته ی آفریقایی ها ، آمریکایی ها ، سرخ پوست ها و اسکیموها را بیشتر از سایر نژادها تهدید می کند .

تشخیص سکته ی مغزی

وقتی فردی با علائم و نشانه های سکته  به اورژانس می آید در ابتدا باید نوع سکته را مشخص کرد . 2 نوع سکته ی مغزی اصلی داریم که روش های درمان متفاوتی دارند .

 پزشکان می توانند از تصویربرداری اورژانسی برای شناسایی نوع سکته – مسدود شدن یا منفجر شدن رگ خونی – استفاده کنند . نتایج آزمایش های اضافه تری که می گیرند محل خون ریزی در مغز را مشخص می کند .

تشخیص سکته مغزی

اهمیت زمان و درمان اورژانسی سکته ی مغزی

سکته ی مغزی : زمان = صدمه دیدن مغز

در درمان سکته  ثانیه ها نیز اهمیت دارند . وقتی به دنبال انسداد یا انفجار رگ خونی در مغز اکسیژن به آن نمی رسد مرگ سلول های مغزی در چند دقیقه آغاز می شود .

 به شرط مصرف داروهای متلاشی کننده ی لخته ی خون که باعث انسداد در رگ خونی شده و سکته  ایسکمیک ( عدم رسیدن اکسیژن به سلول های مغزی ) را به وجود می آورند در 3 ساعت ابتدایی بعد از بروز سکته می توان از گسترش آسیب دیدن مغز جلوگیری کرد .

مدیریت سکته ی خون ریزی دهنده یا هموراژیک بسیار دشوار است و تلاش پزشکان برای درمان آن از طریق کنترل فشار خون بالا و خون ریزی و تورم مغز اتفاق می افتد .

زمان درمان

صدمات بلند مدت سکته ی مغزی

وقتی بخشی از بافت مغز بر اثر انسداد یا انفجار رگ خونی از میان می رود اندام هایی از بدن که توسط بافت از میان رفته ی مغز کنترل می شدند از کار می افتند . به عبارت دیگر سکته  سبب ناتوانی بلند مدت جسمی می شود . میزان صدمات وارد شده به افراد و از دست رفتن توانایی آن ها به شدت سکته  و سرعت عمل در درمان آن ها بستگی دارد . نوع آسیب دیدن هم بستگی به مکان آسیب دیده ی مغز دارد .

مشکلات متداول بعد از بروز سکته عبارت اند از :
⦁ بی حس شدن
⦁ از کار افتادن دست ها و پاها
⦁ از بین رفتن دید چشم ها
⦁ عدم توانایی در راه رفتن
⦁ ناتوانی در بلع غذا
⦁ ناتوانی در صحبت کردن و برقراری ارتباط
و…

این مشکلات می توانند دائمی و ماندگار باشند اما تعدادی از افراد هم می توانند بسیاری از توانایی هایشان را بازیابند .

صدمات بلند مدت

توان بخشی بعد از سکته ی مغزی

توان بخشی محور درمان عوارض سکته  است . از روش های توان بخشی بیماران دچار عارضه ی آن می توان به موارد زیر اشاره کرد :

⦁ گفتار درمانی
گفتار درمان گران می توانند به افراد برای بدست آوردن مهارت هایشان و مواجه شدن با ناتوانی ها کمک کنند . نتیجه ی گفتار درمانی در هر بیمار متفاوت است . برای افرادی که توانایی سخن گفتن را ازدست داده اند گفتار درمانی ضروری است . همچنین گفتار درمان گران می توانند به افرادی که در بلع غذا دچار مشکل شده اند کمک کنند .

⦁ توان بخشی بدنی
ناتوان شدن عضلات و از بین رفتن تعادل بدن از جمله متداول ترین عوارض آن است . چنین عوارضی می توانند توانایی راه رفتن را از بیماران بگیرند و در فعالیت های روزانه شان اختلال ایجاد کنند . توان بخشی فیزیکی روش موثری برای بدست آوردن تعادل و هماهنگی عضلات بدن است . همچنین توانایی نوشتن ، استفاده از قاشق و چنگال و موارد این چنینی که در بیماران دچار مشکل شده است را نیز برطرف می کند .

⦁ روان درمانی
بازماندگان این سکته از احساساتی مثل ترس و خشم و غم و اضطراب و …رنج می برند . روان درمان گران از استراتژی های مختلفی برای مقابله با این احساسات در بیماران دچار عارضه ی سکته  استفاده می کنند . آن ها حتی می توانند علائم و نشانه های افسردگی را در بازماندگان سکته ی مغزی شناسایی و درمان کنند .

توان بخشی

پیشگیری از بروز سکته ی مغزی

افرادی که بازمانده ی این سکته  هستند برای پیشگیری از بروز سکته ی مجدد باید موارد زیر را رعایت کنند :

⦁ پرهیز از استعمال دخانیات
⦁ ورزش منظم و کنترل وزن
⦁ پرهیز از مصرف الکل
⦁ پرهیز از مصرف نمک
⦁ مصرف مواد غذایی سالم مثل ماهی و غلات و سبزیجات
و …

داروها :

پزشکان برای افرادی که احتمال دارد سکته  کنند داروهایی تجویز می کنند تا احتمال بروز سکته  را کاهش دهند . داروهای ضدلخته ی خون مثل آسپرین پلاکت های خون را که سبب ایجاد لخته می شوند حفظ می کنند .

دارهای ضدلخته ی خون مثل وارفارین برای بازماندگان این سکته تجویز می شوند تا به بیداری بخش خاموش مغزشان کمک کنند .

جراحی :
در برخی از موارد سکته در نتیجه ی تنگ شدن شریانی در بدن به نام شریا ن کاروتید ایجاد می شود . در این زمان پزشکان افرادی را که سکته خفیف و کوتاه کرده اند را جراحی می کنند و پلاکت ها را از دیواره ی این شریان پا ک می کنند . در برخی موارد پزشکان برای باز کردن شریان کاروتید از آنژیوپلاستی که روشی برای از بین بردن تنگی رگ خونی است برای قرار دادن بالون و استنت استفاده می کنند .

زندگی پس از سکته ی مغزی

در نهایت بیش از نیمی از افرادی که سکته  کرده اند توانایی های خود را باز می یابند . کسانی که به اندازه ی کافی داروهای متلاشی کننده ی لخته ی خون مصرف می کنند ممکن است به طور کامل بهبود یابند و کسانی که دچار ناتوانی شده اند با کمک روش های توان بخشی بعد از آن یاد می گیرند مستقل باشند .

زندگی پس از سکته قلبی

توصیه ی آخر

به طور کلی رعایت موارد ذکر شده اعم ازسبک زندگی سالم جهت پیشگیری از سکته و هوشیاری در تشخیص وقوع سکته  با توجه به علائمی که توضیح داده شد و آزمون سکته و سرعت عمل بالا در رساندن بیمار به بیمارستان و توجه به علائم گاه و بی گاه مثل سردرد های طولانی و مکرر و چکاپ سالیانه توسط پزشکان مغز و اعصاب بسیار کمک کننده می باشد .

سوالات متداول

سوال : سکته ی مغزی چیست ؟
پاسخ : سکته ی مغزی عارضه ای است که زمانی اتفاق می افتد که رگی خونی در مغز مسدود یا منفجر شود .

سوال : انواع سکته ی مغزی چیست؟
پاسخ : سکته ایسکمیک ، سکته ی هموراژیک، سکته ی مغزی کوتاه

سوال : علت بروز سکته ی مغزی چیست ؟
پاسخ : یکی از علل متداول سکته  ضخیم و سخت شدن دیواره ی رگ های خونی است . 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.